Huiswerk: verplicht of facultatief?

Onlangs vroeg een collega:

Wat doe je als leerlingen hun huiswerk niet gemaakt hebben?

Dit zijn altijd lastige vragen. Waarbij persoonlijke voorkeuren van docenten naar boven komen. Een antwoord is moeilijk te geven zonder het eerst te hebben over huiswerk. En hoe je huiswerk opgeeft.

In ons leerling volg systeem is een aankruis vakje voor huiswerk (aankruisen wil zeggen dat de leerling het niet gemaakt heeft). Naast een vakje voor boeken (boeken/spullen vergeten levert een vinkje op). Maar registreren alleen levert nog geen actie op.

Beide vinkjes registreren een andere vaardigheid van leerlingen. Boeken vergeten wil zeggen dat de leerling zijn of haar aandacht waarschijnlijk niet bij school (of het vak) heeft gehad bij het inpakken van de tas. Vaak hebben leerlingen wel kleren aan (belangrijk) maar toch geen boeken mee (onbelangrijk).

“Huiswerk niet gemaakt” ligt een beetje anders. Duidelijk is dat de docent iets heeft gevraagd en dat de leerling het niet gedaan heeft. Onduidelijk is waarom de leerling het niet gedaan heeft. Misschien heeft de leerling het verkeerd gepland, of nam het proefwerk van aardrijkskunde meer tijd in beslag, of weet de leerling alles al en haalt het zonder huiswerk ook goede cijfers. Ook kan de vraag gesteld worden of hetgeen de docent vraagt wel zo relevant is.

Tekening van coconutgiroro (cc by-nc-nd)

Voor mij is huiswerk op zich geen doel. Huiswerk is een hulpmiddel. Een hulpmiddel om er voor te zorgen dat het proefwerk goed gemaakt wordt. Maar er zijn meer hulpmiddelen. Sommige leerlingen hebben huiswerk helemaal niet nodig. Of ze hebben niet al het huiswerk nodig. Als huiswerk een doel op zich is (discipline, werkhouding, doorzettingsvermogen, ..) dan moet huiswerk maken ook iets opleveren.

Op veel scholen wordt niet gemaakt huiswerk afgestraft. Met een uurtje nablijven, ouders op school, strafregels schrijven (“Als ik mijn huiswerk niet maak dan mis ik de nodige oefening om de lesstof goed te begrijpen. […]”). Dan Pink geeft in zijn boek Drive aan dat straffen en belonen alleen werkt als het gaat om simpele mechanische handelingen.

As long as the task involved
used only mechanical skill
bonuses worked as aspected.

[Bron at 1:58 min]

En huiswerk is dat niet. Huiswerk vraagt inzicht, creativiteit, doorzettingsvermogen, … Straffen als huiswerk niet gemaakt is blijkt dan ook niet zinvol.

Belonen als huiswerk wel gemaakt is komt ook regelmatig voor. Soms als een extra cijfer (meetellend als overhoring, je begint met een 10 en er gaat een punt af elke keer als het huiswerk niet gemaakt is), soms als onderdeel van het proefwerk cijfer (als je 80% van de keren je huiswerk gemaakt hebt krijg je een bonus punt) of als voorwaarde om het proefwerk te mogen maken. Maar belonen werkt volgens Dan Pink ook al niet.

Frank Noschese schrijft hierover:

By second quarter, they all stopped doing the homework. And they all failed the subsequent quizzes, meaning they weren’t proficient in most of the learning targets. Surely an intervention was required! So I broke the trust and made homework an entrance ticket for future quizzes. 80% of the homework complete allowed them to take the quiz. No homework , no quiz. Non-completers had to work on the homework during quiz time and then arrange an after-school time to take the quiz.

You know what happened? The situation became WORSE.

Frank Noschese beschrijft precies wat Dan Pink beschrijft in zijn boek.

Huiswerk is geen doel.

Het doel is dat leerlingen bepaalde stof beheersen, bepaalde vaardigheden beheersen.

Om leerlingen te helpen met hun planning kan de lesstof worden verdeeld in kleinere eenheden. Of huiswerk dan opgegeven moet worden als “Vrijdag maken opgave 13 tot en met 21” is dan nog de vraag. De opgaven zijn immers geen doel, de opgaven zijn een hulpmiddel. Moet huiswerk niet opgegeven worden als “Vrijdag beheersen theorie over hefbomen, kunnen maken van opgaven waarin hefbomen voorkomen”. Als docent kan je ook aangeven welke opgaven je gaat bespreken “Vrijdag bespreek ik opgave 13 en 19” om leerlingen aan te geven waar ze hun aandacht op kunnen richten.

Het controleren van huiswerk verandert dan ook. Het is niet meer controleren of iedereen de opgegeven opgaven in het schrift heeft staan (zelf gemaakt? overgeschreven?). Nu moet gekeken worden of ze de theorie beheersen en een opgave kunnen maken. Huiswerk “gemaakt” controle verandert in een controle op begrip met bijvoorbeeld een mini overhoring of een opgave met stemkastjes. Een overhoring die dan ook nog mee kan tellen (als los cijfer of als onderdeel van het hoofdstuk cijfer). Of resulteert in een advies over het niveau van beheersing van de stof/de vaardigheid.

Het antwoord op de vraag “Huiswerk: verplicht of facultatief?” hangt -waarschijnlijk- deels af van de manier waarop huiswerk wordt opgegeven. Huiswerk lijkt meer facultatief als huiswerk kwantitatief wordt opgegeven (“Vraag 13 tot en met 21”). En lijkt meer verplicht te zijn als het kwalitatief wordt opgegeven (“Vrijdag beheersen theorie over hefbomen, kunnen maken van opgaven waarin hefbomen voorkomen”).

Voor mij is huiswerk vaak niet verplicht. Wel registreer ik of leerlingen gedaan hebben wat is opgegeven. Maar als huiswerk verplicht is dan mag het maken van huiswerk niet vrijblijvend zijn. En moet ik er als docent voor zorgen dat het wel maken van het huiswerk daadwerkelijk wat oplevert voor de leerling. Inzicht in het kennis niveau, een (deel)cijfer, een compliment, …

Dit bericht werd geplaatst in Over docenten, Over leerlingen, Over onderwijs en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s