Onzekerheidstolerantie

Natuurkundejuf wees mij onlangs op het begrip “onzekerheidstolerantie” in relatie met de motivatie van leerlingen. Onzekerheidstolerantie geeft aan in hoeverre iemand kan en wil omgaan met onzekerheden. Onzekerheidstolerantie is geen duidelijke persoonseigenschap maar kan verschillen afhankelijk van het onderwerp waar het over gaat en lijkt ook deels cultureel bepaald te zijn. Is iemands onzekerheidstolerantie laag dan vermijdt deze persoon situaties die onbekend zijn. Met een lage onzekerheidstolerantie is er weinig bereidheid om te experimenteren, is innovatie lastig te realiseren en worden situaties al snel als bedreigend ervaren. Natuurkundigen hebben over het algemeen een hoge onzekerheidstolerantie. Niets is bekend. Alles is interessant. Leerlingen hebben die hoge onzekerheidstolerantie vaak (nog) niet.

Leerlingen met een lage onzekerheidstolerantie kunnen niet goed tegen open leeropdrachten. Deze leerlingen willen het liefst werken in een vaste structuur met duidelijke antwoorden.

Leerlingen met een hoge onzekerheidstolerantie werken goed in open leersituaties en vinden het niet erg als een docent niet direct een antwoord weet of geeft.

Het verschilt per vak of het nodig is om de onzekerheidstolerantie te vergroten.

Hoe openbaart een (te) lage onzekerheidstolerantie zich dan bij leerlingen?

  • Leerlingen zoeken direct bij aanvang van een eenvoudige toepassingsopgave contact met andere leerlingen.
  • Leerlingen protesteren snel “dat er niet wordt uitgelegd”.
  • Leerlingen lopen snel vast bij practica (zelfs bij “kookboek practica”).
  • Leerlingen willen huiswerk herhaaldelijk, en heel precies, op krijgen.
  • Leerlingen kunnen moeilijk meepraten in een klassegesprek over conceptvragen (conceptcartoons, conceptvragen, ranking tasks, …)

En is er ook wat aan te doen? Hoewel onzekerheidstolerantie geen pure persoonseigenschap is heeft de ene leerling er wel meer last van dan de andere. Bij lessen Natuurkunde zie ik in de bovenbouw leerlingen die alles oppakken als een grote puzzel die “even” moet worden opgelost. Er onstaan dan levendige discussies die allerlei facetten rondom het probleem laten passeren. Vooral in het gesprek zie je dat leerlingen ook soepel omgaan met “domme” opmerkingen. Ze zeggen wat er in het hoofd opkomt om vervolgens te bedenken dat het een vreemde gedachte was. Of toch niet? In een klas kan een (te) lage onzekerheidstolerantie bij sommige leerlingen gaan opvallen. Deze leerlingen kunnen dan niet goed meer meekomen in de klas. Op dat moment is het goed om onzekerheidtolerantie gewoon eens te bespreken in de klas zodat leerlingen zich er van bewust worden. Ze ervaren het nog wel maar weten dat het iets is waar ze nog doorheen moeten. Als docent kan je wel voorkomen dat leerlingen in ongemakkelijke situaties terecht komen, maar dat is uitdrukkelijk geen oplossing. Leerlingen moeten hun onzekerheidtolerantie zien op te schroeven. En dat moeten ze vooral zelf doen.

Wat kan een docent doen om de onzekerheidstolerantie bij leerlingen te vergroten?

  • Leerlingen regelmatig uitdagen in open leersituaties.
  • Leerlingen stimuleren om gedachten uit te spreken.
  • Leerlingen stimuleren om fouten te maken (fouten maken betekent dat er geleerd wordt, alles wat je in één keer goed doet wist je blijkbaar al).
  • Leerlingen laten reflecteren op gemaakte fouten (wat haal ik hier uit voor een volgende keer).
  • Leerlingen een toenemende vrijheid geven.

Als een lage onzekerheidtolerantie niet wordt aangepakt dan krijgt een leerling hier steeds meer last van. Het wordt moeilijker om zelfs eenvoudige stappen te zetten. Examens hebben per definitie alleen maar opgaven die nieuw zijn en leerlingen die er tegenop zien om hier aan te beginnen krijgen het examen dan niet (op tijd) af. Het aanpakken van een te lage onzekerheidstolerantie is effectief omdat bij leerlingen die steeds vastlopen in het verwerken van opgaven de motivatie vaak verrassend snel afneemt.

Dit bericht werd geplaatst in Over docenten, Over leerlingen, Over lessen en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op Onzekerheidstolerantie

  1. Arthur zegt:

    Interessant om over na te denken en in mijn klassen rekening mee te houden. Onzekerheidstolerantie zou een verklaring kunnen zijn die aansluit bij het gedrag van hbo studenten die ik meemaak.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s