De kunst van het weglaten

Dan Meyer is al jaren op zoek naar manieren om leerlingen actief te krijgen bij het aanpakken van (wiskunde) opgaven. De NCTM16 presentatie gaat hier ook weer over. Eén van de dingen die hij doet is het terugbrengen van opgaven tot de essentie. Een plaatje, een video van 1 minuut, … met weinig of zelfs zonder gegevens en zonder vragen. De leerling bedenkt vragen, en als er gegevens nodig zijn dan worden die geschat of gegeven.

Bron: https://vimeo.com/163821742

Tijdens mijn Natuurkunde les in 4vwo kwam de mogelijkheid om eens te kijken hoe zoiets uitpakt. Hoewel de spontane vragen uitbleven vroeg een leerling de les erna of we dit niet vaker konden doen. Dus blijkbaar gebeurt er wel iets.

Parachutist

De parachutist is een veel besproken beweging. Hieronder de start zoals die in de methode Pulsar gemaakt wordt (4vwo, 3e druk).

Beeldcitaat: Natuurkunde methode Pulsar 3e druk

Er is een grafiek met heel veel uitleg. Misschien kan dit ook wel niet anders in een boek, maar kan het ook niet anders in een les?

Even verder komen er dan opdrachten over deze grafiek:

  • Hoe groot is de luchtweerstand op t=0s?
  • Hoe groot is de versnelling op t=0s?
  • Bereken de nettokracht op t=0s.
  • Na enige tijd is de snelheid constant. Hoe groot is dan de luchtweerstand op de parachutist?
  • Bepaal de vertraging van de parachutist bij het openen van de parachute.
  • Kort na het openen is de snelheid kleiner maar wel weer constant. Leg uit hoe groot nu de lcuhtweerstand is
  • Waaruit kan je afleiden dat de parachute erg laat is open gegaan?

Leerlingen komen bij de opgaven aan en steken eigenlijk direct hun vinger op “Meester ik snap het niet, wat moet ik doen?”. En dat kan niet de bedoeling zijn. Mijn constatering was dat leerlingen nooit goed naar de grafiek gekeken hebben. Niet serieus in ieder geval.

Op het bord zette ik de grafiek in zijn simpele vorm. Eerst dacht ik aan de grafiek met gegevens op de assen. Maar uiteindelijk heb ik de grafiek zonder gegevens gebruikt.

Volgens Dan Meyer komen er dan vanzelf allerlei vragen waarmee een dialoog gestart kan worden. In mijn klas gebeurde dat niet. Ook hulp vragen (“Wat zie je in deze grafiek?”) hielpen niet. Nu is een grafiek ook niet het meest spannende om naar te kijken dus echt verbaasd was ik niet over het uitblijven van vragen. Maar wat nu?

Om de leerlingen toch naar de grafiek te laten kijken heb ik ze de volgende opdrachten gegeven:

Zet de letter op de juiste plaats(en):

A: bij een versnelde beweging
B: bij een beweging met constante snelheid
C: bij een vertraagde beweging
D: waar de parachutist in het vliegtuig zit
E: waar de parachutist op de grond staat
F: waar de versnelling a groot is (grootste?)
G: waar de versnelling a klein is (kleinste?)
H: waar de parachutist de grootste afstand heeft afgelegd
K: waar de nettokracht 0 is
L: waar de nettokracht heel groot is
M: waar de g gelijk is aan 9,81 m.s-2 
N: waar de a gelijk is aan 9,81 m.s-2
O: waar de luchtweerstand 0 is
P: waar de zwaartekracht gelijk is aan de luchtweerstand?
Q: …

De vragen kwamen spontaan op, zijn niet echt goed doordacht en hebben ook wel wat overlap. Toch deed bijna de hele klas mee en kwam er daadwerkelijk een gesprek op gang over de plaats van de letters. Bijvoorbeeld dat K en P op dezelfde plaats staan. En waarom H niet op het hoogste punt van de grafiek ligt. Veel misconcepties kwamen langs. Veel begrip kwam langzaamaan binnen. En hoewel dit niet is wat Dan Meyer bedoelt (de leerlingen kwamen niet zelf met vragen) was het in mijn ogen een les die nuttig besteed was. In ieder geval is er gewerkt vanuit begrip.

De leerlingen die vervolgens met de opdrachten aan de gang zijn gegaan hebben geen vragen meer gesteld. Het serieus bestuderen van de grafiek gaf voldoende houvast voor het aanpakken van de opdrachten.

Het helpt om met elkaar in gesprek te gaan over Natuurkunde.

 

Dit bericht werd geplaatst in Over leerlingen, Over lessen en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s