Reflecteren op het eigen leerproces

Reflecteren op leren. Reflecteren op eigen leerproces. Het is zo’n zinnetje in de syllabus van het vwo Natuurkunde examen waar je snel overheen leest (omdat het niet over Natuurkunde gaat). Het nabespreken van toetsen is voor mij een handig moment om eens met leerlingen te reflecteren op wat ze gedaan hebben. Maar onlangs werd ik door de schoolleiding teruggefloten. En moest ik in een bepaalde jaarlaag toetsen nabespreken zoals “99% van de collega’s” het doet. Wat op zich niet heel logisch is omdat de school in haar ontwikkelplan “reflecteren op eigen leerproces” ook heeft opgenomen.

Hieronder drie manieren om toetsen na te bespreken.

Zoals vroeger

Vaak worden toetsen nagekeken en beoordeeld op het werk van de leerling. Vaak met een rode pen (ik ben zelf meer een ‘groene’ docent). En hoewel dat heel eenduidig lijkt is het dat vaak toch niet. Sommige docenten scoren fouten (min-punten) anderen scoren gehaalde punten (plus-punten). In het werk wordt soms (maar niet zo vaak, want het is extra werk) aangegeven waar de leerling de mist in gaat. Heel soms wordt in het werk ook iets gezegd over wat ik dan maar noem “het proces” (notatie, logica, afronden op verkeerde plek, …).

Dit is wat bedoeld werd met “99% van de collega’s”.

Maar wat kan een leerling hier nu mee? Kan je nog objectief reflecteren als er een groot rood kruis doorheen staat. Of een -vaak kleinere- krul. Volgens mij ontneem je de leerling hier een belangrijk moment van reflectie.

Proefwerk nabespreken zonder frustratie

Zo noemde ik eerder (hier) een nabespreking waarbij een leerling zijn eigen werk nakijkt zonder aantekeningen van de docent. De leerling wordt dan gedwongen om nog eens goed te kijken naar zijn eigen verhaal. is het wel duidelijk opgeschreven, snap ik het zelf nog, wat kan ik volgende keer beter doen, … In de praktijk scoren de meeste leerlingen hetzelfde als de docent. Ze weten heus wel of het goed of fout is. En de enkele leerling die zichzelf teveel of te weinig punten geeft daar moet je dan even mee praten. Onzeker? Overschatting? Moeite met het interpreteren van antwoorden?

Annelien Jonkman schrijft hier over (Onderwijsblad, mei 2017, bladzijde 55):

Het toeval bepaalde dat ik die les nog een deel van het SE moest bespreken. Dat vind ik altijd heel erg lastig, omdat leerlingen nadat zij eenmaal een toets hebben gemaakt eigenlijk niet meer geïnteresseerd zijn in wat zij fout hebben gedaan. Ze hebben een cijfer, niks meer aan te doen, gewoon weer door. Dus ik laat leerlingen tegenwoordig hun eigen toetsen nakijken. Alles moet dan van tafel en van mij krijgen ze een steeds wisselende fluorescerende kleurpen. Dat werkt heel goed. Leerlingen gaan uiteraard met mij in discussie of er uit de berekening van hun foute antwoord toch nog ergens een puntje te wurmen is. Dat moedig ik ook aan. Thuis kijk ik alles nog een keer na en verreweg de meeste leerlingen blijken dan uitstekend correctiewerk te kunnen leveren.

De effectiviteit is veel groter als leerlingen nogmaals naar hun eigen werk kijken, maar nu met de bril van een beoordelaar. Ze zien dan ook dat notatie er toe doet.

Niet meer nabespreken

Bij mij op school is het nabespreken van proefwerken verplicht. De vraag is of dat nodig en/of effectief. Onlangs hoorde ik Alan November in een podcast van de CoolCatTeacher Vicki (http://coolcatteacher.blogspot.nl/2017/06/alan-november-shares-mind-blowing-new.html) praten over een uitwerking van Eric Mazur. Mazur is bij mij vooral bekend van zijn voorkeur naar peer review waarbij studenten vooral met elkaar in gesprek gaan. Met betrekking tot de toetsen heeft hij dit idee verder doorgetrokken. Leerlingen maken een individuele toets die wordt beoordeeld. Daarna wordt de toets niet besproken maar worden de leerlingen in groepjes gezet en maken ze gezamenlijk de toets nog een keer, waarbij ze mogen overleggen. Het eindcijfer bestaat uit 50% het individuele cijfer en 50% het groepscijfer.

Leerlingen gaan hier dus met elkaar in gesprek. Gaan elkaar overtuigen omdat het antwoord (het juiste antwoord) er toe doet. Na verloop van tijd blijkt ook het individuele cijfer hoger te worden. Leerlingen hebben meer begrip gekregen.

Op de school waar ik nu werk denk ik niet dat ik dit binnen afzienbare tijd kan uitproberen. Helaas. Ik ben er van overtuigd dat het een effectieve methode kan zijn.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Over leerlingen, Over lessen, Over onderwijs en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op Reflecteren op het eigen leerproces

  1. chrisbax zegt:

    Aha, Bernard, dit wil ik volgend jaar misschien wel uitproberen… Maar: geef ik dan exact dezelfde toets? Wacht ik tot de inhalers de toets gemaakt hebben?

  2. chrisbax zegt:

    Aanvulling op mijn vorige reactie: Mazur geeft zijn (Harvard) leerlingen zelfs toegang tot hun boeken en internet tijdens het oplossen in de groep. Daarnaast zegt hij:”They essentially get three tries to get a decreasing number of points as a team for those questions”. Alan November geeft aan dat het juist in het VO ook werkt. Hij komt met een aantal voorbeelden – maar helaas geen onderzoek.

    Er zijn nogal wat knoppen om aan te draaien: in volgorde (eerst een gezamenlijke toets – dit doe ik ook en dan heet het een proeftoets en dan kun je het niet meer met goed fatsoen een nabespreking noemen), in de verhouding hoe het meetelt, in de samenstelling van de groepjes, en sommige docenten geven andere vragen (waar dan misschien ook minder sprake van een nabespreking is).

    Wat ik overigens niet begrijp is dat je teruggefloten bent. De leiding geeft aan dat er wat moet gebeuren (beleid) – maar als docent ben je degene die het beste weet hoe dit uitgevoerd moet worden. Ik zou in ieder geval daar mijn professionele ruimte claimen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s