Woordzoekers

Woordzoekers zijn een beetje saaie puzzels. Er is een lijst met woorden en meestal een rechthoek of vierkant met letters en het is de bedoeling dat je de woorden vindt en wegstreept.

Woorden bekijken, opzoeken en wegstrepen kan goed gebruikt worden bij talen of nt2 waarbij leerlingen gewend raken aan een woordbeeld.

Via Facebook kwam ik een variant tegen waarbij een woordpuzzel gebruikt werd als introductie activiteit bij een nieuwe klas. De namen van alle leerlingen stonden in de woordpuzzel maar de namen werden niet gegeven. Leerlingen moeten elkaars naam vragen, die dan opzoeken en wegstrepen.

Een woordzoeker wordt interessanter als er een extra denkstap wordt toegevoegd. De woorden die je moet wegstrepen staan er niet letterlijk bij maar er staat iets anders. Bijvoorbeeld een Engels woord terwijl de Nederlandse vertaling moet worden weggestreept. Of de afkortingen van scheikundige elementen waarbij de gehele naam gezocht moet worden, of grootheden of eenheden bij Natuurkunde, of onderdelen in figuren die leerlingen moeten kennen. Het toevoegen van een extra denkstap maakt een woordpuzzel een goede en nuttige activiteit die in elke klas gedaan kan worden.

Het maken van een woordpuzzel is niet heel lastig. Online zijn hier veel programma’s voor te vinden (zoeken op crossword generator). Zelf gebruik ik al langere tijd: http://puzzlemaker.discoveryeducation.com/WordSearchSetupForm.asp. Liefst maak ik de lijstje eerst in Word en knip/plak ze dan in het juiste veld. Zo kan ik ze later nog hergebruiken of aanpassen als er een fout in zit. De puzzel knip/plak ik dan van het scherm en plaats het in Word of Powerpoint. Woordzoekers moet je wel een geschikt lettertype geven (in dit voorbeeld is Courier gebruikt).

Discovery Education heeft ook andere puzzel generatoren om te gebruiken (http://puzzlemaker.discoveryeducation.com/).

Vraagstukken oplossen

Het oplossen van vraagstukken is in de bovenbouw ineens een stuk lastiger dan dat het in de onderbouw was. In ieder geval bij de meeste bèta vakken. Docenten hebben het in dit verband al snel over een systematische manier van werken. Het SLO heeft in 2004 een aantal boekjes uitgeven over “de” Systematische Probleem Aanpak (SPA) met voorbeelden uit de biologie.

Systematische Probleem Aanpak is een wat eigenaardige naam. “Systematisch” werken klinkt wel logisch hoewel het niet zomaar duidelijk maakt wat er bedoeld wordt. “Probleem” lijkt een slechte vertaling te zijn van het Engelse problem. In het Nederlands hebben we het in de praktijk eigenlijk nooit over problemen, eerder over opdrachten, opgaven, vraagstukken. En “aanpak” geeft ook niet heel veel informatie.

Het lijkt er op dat Systematisch Vraagstukken Oplossen (SVO) een betere benaming zou zijn.

Maar misschien is het niet aan mij om deze titel nu te veranderen. Inhoudelijk voelt de SLO methode echter ook niet lekker aan.

  • Voorbereiding
  • Aanpak
  • Antwoord
  • Controle

Wat gaat een leerling doen bij voorbereiding of antwoord? Geeft dit voldoende duidelijk aan wat er bedoeld wordt?

In Natuurkunde methodes wordt deze manier van werken niet overgenomen. Eigenlijk is er in de meeste methodes helemaal geen duidelijkheid te vinden over een handige strategie om een vraagstuk op te lossen. Hieronder enkele punten die ik tijdens mijn onderzoek naar SPA ben tegengekomen.

De Twente Academy benoemt het geheel als volgt:

Een Systematische Probleem Aanpak is een gestructureerde methode om complexe vraagstukken op te lossen, waar je niet direct een antwoord op hebt. Door volgens een vastgelegd plan te werken kom je makkelijker en sneller tot de oplossing en loop je minder gevaar kleine foutjes te maken of de draad kwijt te raken. Daarnaast wordt je ‘verplicht’ om alle denkstappen vast te leggen, waardoor je zelfs bij een fout antwoord meer kans hebt om toch (een deel van de) punten te krijgen.

Zij gebruiken de APUC-methode: Analyse, Plan, Uitvoering en Controle. De SLO-beschrijving lijkt hier op aan te sluiten. Ik herken dat het systematisch werken leerlingen sneller en beter tot een juist antwoord brengt. Wat zij beschrijven als een “vastgelegd plan” (volgens mijn bedoelen ze hier de SPA aanpak zelf mee) is volgens mij nog iets te kort door de bocht. Het lijkt ook te gemakkelijk. Volg de vier stappen en je haalt een 10.

De APUC-methode lijkt meer gebruikt te worden bij het doen van een onderzoek(je) en is in mijn ogen niet zomaar geschikt om vraagstukken mee “te onderzoeken”.

Polya (1957) beschrijft voor het oplossen van wiskunde problemen vier fasen: Understand the problem, Make a plan, Carry out the plan, Look back. Polya heeft in zijn boek ook een belangrijk stuk ingeruimd voor heuristiek. Heuristiek is volgens het woordenboek “een wetenschappelijke strategie om problemen systematisch op te lossen en dingen methodisch te ontdekken”. Polya heeft heel veel begrippen opgenomen met het idee dat als je dat allemaal weet dat je de juiste keuzes kan maken en een oplossing bijna gegarandeerd is.

Het oplossen van een vraagstuk wordt hier terug gebracht tot iets simpels. Begrijp de vraag, bedenk hoe je die vraag gaat oplossen, doe dat dan en controleer nog even of het antwoord ergens op slaat. Maar helpt dat een leerling die merkt dat het oplossen niet meer zo makkelijk gaat in de loop der jaren?

Schoenfeld (1992) gebruikt 6 fasen: Read, Analyse, Explore, Plan, Implement en Verify. Wat Schoenfeld ook doet is kijken hoe die fasen doorlopen worden door onervaren studenten, meer ervaren studenten en wat hij experts noemt.

Schoenfeld geeft aan dat deze fasen wel bestaan en in principe een volgorde hebben, maar studenten met veel ervaring wijken af van deze vaste volgorde en springen snel tussen als die fasen heen en weer.

Mettes en Pilot (1980) gebruiken de SPA (met een SPA-kaart) in combinatie met Kern Begrippen (KB).  Op de KB-kaarten noteren ze “kennis” die bij een onderwerp hoort. Een soort schematische samenvatting of heuristiek zoals Polya die ook gebruikt. De insteek die Mettes en Pilot kiezen vind ik wel mooi: “Vraagstukken oplossen terwijl je niet direct weet hoe”.

Er is ook nog een boekje online te vinden dat “Systematische Probleem Aanpak, systematisch natuurkundige problemen oplossen in de bovenbouw” heet (oorsprong onduidelijk). Hierin worden 7 fasen gebruikt:

  • Fase 0: Lees de vraag zorgvuldig door
  • Fase 1: Gegevens verzamelen
  • Fase 2: Een formule uitkiezen
  • Fase 3: De formule invullen
  • Fase 4: Kan dit kloppen?
  • Fase 5: Is de vraag beantwoord?
  • Fase 6: Eenheden en significante cijfers

De fasebeschrijvingen zijn hier vrij lang (gaat een leerling die onthouden?) en voelen ook niet helemaal duidelijk. “Fase 2: Een formule uitkiezen” mist bijvoorbeeld nogal wat nuances. De stap tussen fase 1 en fase 2 gaat wel snel terwijl leerlingen hier vaak problemen tegenkomen.

Conclusie:

Om leerlingen duidelijk te maken wat ik precies bedoel met het systematisch oplossen van vraagstukken zijn geen van de gevonden publicaties echt geschikt. Het wordt tijd om een eigen SPA versie te gaan maken. Maar dat zal een nieuw bericht moeten worden.

Bronnen:

Mettes en Pilot (1980). Over het leren oplossen van natuurwetenschappelijke problemen. Een methode voor ontwikkeling en evaluatie van onderwijs, toegepast op een kursus Thermodynamika. Proefschrift Technische Hogeschool Twente.

Polya, G. (1957), How to solve it – second edition, Princeton: Princeton University Press. (online te vinden)

Schoenfeld (1992). Learning to think mathematically: problem solving, metacognition, and sense making in mathematics. Handbook for Research on Mathematics Teaching and Learning, New York, Macmillan. (online te vinden)

 

SMARTboard links (mei 2010)

Het ons bekende universum

Een YouTube filmpje (6:30 minuut) over het ons bekende universum gemaakt door het American Museum of Natural History. Van de Himalaya naar de uithoeken van het universum en weer terug.

Via: VizThink.com

Update: Op TED legt Carter Emmart uit wat je ziet in de video.

Zaadje van een appel

Een mooie animatie van een zaadje van een appel en zijn belevenissen (inclusief een making of) voor in een biologie les.

Via: VizThink.com

Smartboard links (juni 2009)

www.online-stopwatch.com

Op deze website staat een mooie grote en duidelijke Flash stopwatch en countdown teller. Er staan wel wat advertenties bij maar die zijn niet storend (vooral niet bij de full screen versie).

www.histotheek.nl

Nederlandstalige website voor het vak geschiedenis. Veel presentaties, digibord bestanden, links naar ander beeldmateriaal. Er is ook een leerling gedeelte waarvan ik de link niet op de home page kan vinden http://www.histotheek.nl/leerling/ over de geschiedeniscanon.

virtuele piano

Mooi keybord die scherm groot getoond wordt en met het Smartboard bediend kan worden. http://www.bgfl.org/bgfl/custom/resources_ftp/client_ftp/ks2/music/piano/index.htm

Oefenen op het Smartboard

Het aanraken van een Smartboard en kijken hoe die reageert kan je natuurlijk doen met een serieuze les. Maar ook kan je collega’s en leerlingen het Smartboard laten bedienen met een “spelletje”. Bubblewrap wijst zichzelf (het doet wat je verwacht) en thisissand laat je mooie zand sculpturen maken (druk op C en pijltje rechts om de kleur van het zand aan te passen).

http://fun.sdinet.de/flash/bubblewrap.swf en http://thisissand.com/

Mapping our world (aardrijkskunde)

Mooie webapplicatie speciaal gemaakt voor interactieve whiteboards om bij lessen aardrijkskunde te laten zien hoe kaarten ontstaan, hoe je van een bol een platte kaart maakt, hoe verschillende mensen kaarten hebben gemaakt (Mercator, Peters en Eckert IV), waar landen liggen op de verschillende kaarten. In het Engels maar dat is verder niet echt storend. En als het storend wordt kan je delen overslaan of vragen niet meer laten zien waardoor de beelden goed te gebruiken zijn in de les. Volgens de website voor leerlingen van 8 tot en met 14 jaar. http://www.oxfam.org.uk/education/resources/mapping_our_world/mapping_our_world/l/home/index.htm . Naar de verschillende onderdelen kan direct gelinked worden vanuit de Smartboard Notebook presentatie.

Public Health Image Library (PHIL)

Vakensgriepvirus (PHIL ID#:11214)
Vakensgriepvirus (PHIL ID#:11214)

Website met veel beeldmateriaal over van alles wat met de gezondheid te maken heeft. Erg soepele voorwaarden om het materiaal te gebruiken. Veel mag overal gebruikt worden (Public Domain) maar lees de voorwaarden even door (hier).